تبلیغات
معماری: بعد چهارم زندگی - مسجد مدرسه سپهسالار - بزرگترین مسجد تهران
 
معماری: بعد چهارم زندگی
انجمن علمی معماری دانشگاه شهید چمران اهواز
 
 

مسجد مدرسه سپهسالار( مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری) از بناهای ساخته شده در دوره قاجار با مساحت 1600 متر مربع و دارای دوطبقه می باشد.

طراح بنا میرزا مهدی خان شقاقی(ممتحن الدوله) و معمار آن میرزا ابولحسن قمی بوده است.

بانیان این بنا حاج میرزا حسین خان سپهسالار قزوینی، صدراعظم دوره ناصرالدین شاه و برادرش مشیرالدوله بودند.سپهسالار در نقشه کشی، معماری و وضع ساختمان این بنای بزرگ، طرح و نقشه شرقی اسلامی را در نظر داشت. نقشه این مجموعه و شیوه معماری آن تلفیقی از سبک معماری مسجد جامع اصفهان در قسمت هشتی و ورودی، مسجد ایاصوفیه اسلامبول و نماسازی آن یادآور مدرسه چهارباغ اصفهان است.

این بنای تاریخی در مورخ 30/3/1315 ، به شماره 260 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.



به ادامه مطلب مراجعه کنید.


توجه : برای دیدن عکس ها در اندازه بزرگ ، روی آن ها کلیک کنید.


شکل کالبدی:

شکل کالبدی بنا که شامل پلان، نما و مقطع و نهایتاً شکل کلی ساختمان باشد، ایرانی است. اگرچه پلان مسجد در زیر گنید خانه به نوعی نوآوری محسوب می شود و با اتصال چهار فضای مکعب شکل به فضای زیر گنبد، وسعت و حجم این قسمت افزایش یافته است. طرح این قسمت شباهت به پلان مساجد عثمانی در ترکیه دارد.

نظام گردشی ساختمان به صورت ورود از مجاور یک ایوان(ایوان غربی) به حیاط مرکزی مسجد و ارتباط به قسمت های مختلف مسجد از طریق حیاط مرکزی است که کاملاً یک نظام گردشی ایرانی است.




پلان، نما و مقطع مسجد مدرسه سپهسالار:


 

  




سبک ساختمان:

با توجه به اینکه نفوذ معماری فرنگی و عثمانی در این ساختمان نسبتاً جزئی است و منبع الهام ، شکل کالبدی ، عناصر معماری و نوع مصالح و سازه عمدتاً ایرانی می باشد، لذا این ساختمان در چارچوب سبک معماری سنتی ایران می گنجد.


 

 

 




منبع الهام:

منبع الهام این مسجد-مدرسه ، سنت معماری ایران زمین است.

این مسجد به صورت حیاط مرکزی چهار ایوانی طراحی شده است. از زمان سلجوقیان و به طور اخص از زمان احداث مسجد جامع زواره( قرن 6 ه.ق) در استان اصفهان ، مسجد حیاط مرکزی چهارایوانی به صورت سمبل و نمادی از مساجد ایرانی درآمده است. پروفسور آندره گدار این نوع مساجد را مساجد ایرانی و دکتر محمدکریم پیرنیا آن ها را مساجد چهار ایوانی نامیده اند. این اسم گذاری در مقابل مساجد شبستانی سبک عربی که دارای حیاط مرکزی فاقد ایوان است، به کار رفته است.


 

 


شایان ذکر است که شباهت هایی بین این مسجد و مساجد عثمانی در ترکیه مشاهده می شود.

خصوصاً پلان مسجد در زیر گنید خانه که به صورت چلیپا است و در مساجد ایران کمتر این نوع پلان وجود دارد. هم چنین خیز کم گنبد ، تعداد زیاد گلدسته ( 8 عدد) بی شباهت به مساجد عثمانی نیست.

احتمالاً این مسئله بی ارتباط به این موضوع نباشد که سپهسالار بین سال های 1279-1275 هجری قمری ، وزیر مختار ایران در استانبول بوده است و هم چنین خان شقاقی با معماری عثمانی و شهر استانبول از نزدیک آشنایی داشته است. طرح سفارت ایران در استانبول در زمانی که سپهسالار سفیر ایران در آنجا بود ، توسط میرزا مهدی خان کشیده شده است.


  


   




سایت پلان و موقعیت مسجد مدرسه سپهسالار:







منابع:

- کتاب معماری در دارالخلافه ناصری، سنت و تجدد در معماری معاصر تهران

نوشته دکتر وحید قبادیان، نشر پشوتن، چاپ اول 1383

- عکس های هوایی : Google Earth

- عکس های رنگی : توسط مجتبی بهادران( پاییز 1388)






نوع مطلب : مطلب گردآوری شده، آشنایی با آثارمعماری، 
برچسب ها :

ارسال شده در تاریخ : سه شنبه 1 دی 1388 :: توسط : محمدرضا نظریان
درباره وبلاگ
انجمن علمی معماری
معاونت فرهنگی اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز

مدیر وبلاگ: محمدرضا نظریان
منوی اصلی
موضوعات
آرشیو مطالب
مطالب اخیر
نویسندگان
پیوندها
پیوندهای روزانه
صفحات جانبی
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
جستجو